Hannerót hallálu

Frå Esnoga.no
Versjonen frå 31. desember 2023 kl. 18:25 av Olve Utne (diskusjon | bidrag)
(skil) ← Eldre versjon | Siste versjonen (skil) | Nyare versjon → (skil)

Ḥanukká

Ḥanukkiyya etter gresk tradisjon i messing.

Historie:
Makkabearane
Makkabæingkampen (O.J. Høyem)
Ḥanná & sønene
Jehudít & Holofernes
Megillàt Antiyyokhós

Ordet ḥanukká

Lystenning
ḥanukkiyya

Songar:
Hannerót hallálu Ḥag hammakkabbím · Hazeremos una merenda · Mi ze yemallél · Ocho candelicas · Maʕóz ṣur

Klassisk musikk:
Händel: Judas Maccabæus

Mat:
S: bimuelos · borekas · keftes de prasa · Portugiesische Kuchen (jødekaker) · semulepudding · vaflar

Teksten er basert på massékhet Soferím (anon., 800-t.), kap. 20.

Sefardisk tekst

הַנֵּרוֹת הַלָּֽלוּ אָֽנוּ מַדְלִיקִין. עַל הַנִּסִּים וְעַל הַפּוּרְקַן וְעַל הַגְּבוּרוֹת וְעַל הַתְּשׁוּעוֹת וְעַל הַנִּפְלָאוֹת וְעַל הַנֶּֽחָמוֹת. שֶׁעָשִֽׂיתָ‌ לַֽאֲבוֹתֵֽינוּ. בַּיָּמִים הָהֵם. בַּזְּמַן הַזֶּה. עַל יְדֵי כֹּֽהֲנֶֽיךָ הַקְּדוֹשִׁים. וְכָל־שְׁמוֹנַת יְמֵי חֲנוּכָּה. הַנֵּרוֹת הַלָּֽלוּ קֹֽדֶשׁ הֵן. וְאֵין לָֽנוּ רְשׁוּת לְהִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֵן. אֶלָּא לִרְאוֹתָן בִּלְבַּד. כְּדֵי לְהוֹדוֹת לִשְׁמֶֽךָ עַל נִסֶּֽךָ וְעַל יְשֽׁוּעָתֶֽךָ וְעַל נִפְלְאוֹתֶֽךָ׃

Dessa ljøsa tenner vi for tekna og for berginga og for storverka og for frelsa og for undra og for trøstene som du gjorde for foreldra våre, i de dagane, på denne tida, gjenom hendene til Dine helige kohaním. Og alle de åtte ḥanukká-dagane er desse lysa heilage, og det er ikkje lov for oss å late dei tene oss, anna enn berre å sjå på dem for å gje takk ått Namnet Ditt for teikna Dine og frelsa Di og for undra Dine.

Hannerót hallálu ánu madlikín ngal hannissím vengal happurkán, vengal haggeburót, vengal hattesjungót, vengal hanniflaót, vengal hanneḥamót, sjengasíta làaboténu bajjamím hahém, bazzemàn hazzé, ngal jedé kohanékha hakkedosjím. Vekhol-sjemonàt jemé ḥanukká hannerót hallálu kódesj hén, veén lánu resjút lehisjtammésj bahén, ellá lirotán bilbàd, kedé lehodót liSjmékha, ngal nissékha, vengal jesjúngatékha, vengal nifleotékha.

Las candelas estas nos encendientes por las señales, y por la redemcion, por las barraganias, y por las salvacion­es, y por las maravillas, y por las conortes que heziste á nuest­ros padres en los dias essos, en el tiempo este, por ma­nos de tus sacerdotes los santos, y todos ocho dias de Hanucah, las candelas estas santidad ellas, y no á nos licencia para servirse con ellas, salvo para verlas solamente, para loar á tu nombre, por tus señales, y por tu salvacion, y por tus maravillas.

Variantar

  1. ánu madlikín (Amsterdam 1634, Charbit 1994)
    ánu madlikím (London 1965)
  2. nér (f.): (hannérót...) hén, bahén, lir’otán (Amsterdam16**)
    nér (m.): (hannérót ...) hém, bahém, lir’otám (Charbit 1994)
  3. jesjungatékha (Amsterdam 1634)
    jesjungotékha (Charbit 1994)

Asjkenazisk tekst

Det finst to asjkenaziske hovudvariantar av Hannérót hallálu.

Variant A

Variant A (Singer1990) er ei kortare utgåve av den sefardiske, med unntak av leSjimkhá i staden for liSjmékha:

הָנֵּרוֹת הַלָּלוּ אָנוּ מַדְלִיקִין, עַל הַנִּסִים וְעַל וְעַל הַתְּשׁוּעוֹת, וְעַל הָנִּפְלָאוֹת, שֶׁעָשִׂיתָ לַאֲבוֹתֵינוּ, עַל־יְדֵי כהֲנֶיךָ הַקְּדוֹשִׁים׃ וְכָל־שְׁמוֹנַת יְמֵי חֲנֻכָּה הָנֵּרוֹת הַלָּלוּ קדֶשׁ וְאֵין לָנוּ רְשׁוּת לְהִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֵם, אֶלָּא לִרְאוֹתָם בִּלְבַּד, כְּדֵי לְהוֹדוֹת לְשִׁמֶךָ עַל־נִסֶּיךָ, וְעַל־יְשׁוּעָתֶיךָ, וְעַל־נִפְלְאוֹתֶיךָ׃

Hannerót hallálu ánu madlikín, ngal hannissím vengal hattesjungót, vengal hanniflaót sjengasíta laaboténu ngal-jedé kohanékha hakkedosjím. Vekhol-sjemonàt jemé ḥanukká hannerót hallálu kódesj veén lánu resjút lehisjtammésj bahém ellá lirotán bilbád, kedé lehodót leSjimkhá ngal-nissékha vengal-jesjungatékha vengal-nifleotékha. (Singer1990)

Variant B

Den andre asjkenaziske utgåva av «Hannérót hallálu» (Aigen 1996, Bokser 1993) er meir olik den sefardiske — orda kjem i ei anna rekkjefølgje, og milḥamót (krigar) er nemnt.

הָנֵּרוֹת הַלָּלוּ אָנוּ מַדְלִיקִין, עַל הַנִּסִים וְעַל הָנִּפְלָאוֹת, וְעַל הַתְּשׁוּעוֹת וְעַל הַמִּלְחָמוֹת, שֶׁעָשִׂיתָ לַאֲבוֹתֵינוּ, בַּיָּמִים הָהֶם בַּזְּמַן הַזֶּה עַל יְדֵי כהֲנֶיךָ הַקְּדוֹשִׁים׃ וְכָל־שְׁמוֹנַת יְמֵי חֲנֻכָּה הָנֵּרוֹת הַלָּלוּ קדֶשׁ הֵם, וְאֵין לָנוּ רְשׁוּת לְהִשְׁתַּמֵּשׁ בָּהֵם אֶלָּא לִרְאוֹתָם בִּלְבַד, כְּדֵי לְהוֹדוֹת וּלְהַלֵּל לְשִׁמְךָ הַגָּדוֹל עַל נִסֶּיךָ, וְעַל נִפְלְאוֹתֶיךָ וְעַל יְשׁוּעָתֶיךָ׃

Hannerót hallálu ánu madlikín, ngal hannissím vengal hanniflaót, vengal hattesjungót, vengal hammilḥamót, sjengasíta laaboténu bajjamím hahém bazzemán hazzé ngal jedé kohanékha hakkedosjím. Vekhol-sjemonàt jemé ḥanukká hannerót hallálu kódesh hém, veén lánu resjút lehisjtammésj bahém, ellá lirotám bilbád, kedé lehodót ulhallél leSjimkhá haggadól, ngal nissékha, vengal nifleotékha vengal jesjungatékha. (Bokser 1993, s. 342.)

Variantar

  • ánu madlikín (Bokser 1993)
    anáḥnu madlikím (Aigen 1996)

Kjeldor

  • Mal:Aigen 1996
  • Mal:Amsterdam 1634
  • Mal:Bokser 1993
  • Mal:Charbit 1994
  • סדר התפלות כמנהג ק״ק ספרדים שער השמים בלומדדון יע״א = Book of prayer of the Spanish and Portuguese Jews’ Congregation, London : with an English translation. Based principally on the editions of the Rev. D. A. de Sola and Haham Moses Gaster. Revised under the authority of Solomon Gaon, Ph.D., Haham of the Spanish and Portuguese Jews’ Congregations of Great Britain and published for The Society of Heshaim. Oxford (printed at the University Press for the Spanish and Portuguese Synagogue by Vivian Ridler), 5725-1965.
  • Mal:Singer 1990