Esnoga.no:Mat og drikke

Mat

---

Mat og drikke

Bimuelos er populær ḥanukkámat blant sefardím frå Balkan og mange andre plassar. Ordet bimuelo, som òg kan bli skrive bumuelo, birmuelo, bermuelo, burmuelo eller bulema, er djudeospanjol og heng ihop med spansk «buñuelo»; i Tyrkia seier ein òg lokmas, og i Hellas λουκουμαδες (loukoumades).   Les meir …

Sjeḥitá (hebr. שְׁחִיטָה [šəḥī'ṭā]), i asjkenaziske samanhengar ofte kalla schächting (gjenom tysk frå jid. שׁעכטן shechtn), vil seie slakting etter jødiske religiøse forskrifter og blir normalt utført av ein spesialutdana sjoḥét. Slaktemåten liknar mykje på dhabiḫa (muslimsk ḥalāl-slakting); og i tillegg har sjeḥitá fellestrekk med det ein finn såvel blant tradisjonelle reindriftssamar som blant tradisjonelle norske bønder og småbrukarar. Det er såleis ein tradisjon med djupe band til skandinavisk kultur heller enn eit framandelement.   Les meir …

Kva matvarer som er tillatne under pesaḥ (jødisk påske) varierer ein del mellom ulike jødiske grupper. Det grunnleggande trekket som er felles for alle er at all ḥaméṣ — det vil seie syrna eller gjæra mat av dei fem kornslaga (kveite, spelt, vanleg bygg, toradsbygg og rug — er forboden både å eiga og å eta alle de sju eller åtte dagane pesaḥ varer. Dei fleste tradisjonelle asjkenazím, og i seinare hundreår ein del europeiske sefardím òg, avstår frå å eta kitniyyót (belgvekstar, særleg i tørka tilstand) under pesaḥ på grunn av at mjøl frå desse belgvekstane (slik som ertermjøl) kan komma til å bli forveksla med mjøl frå dei fem kornslaga. Meiningane om ris er delte. Dei fleste sefardím et ris under pesaḥ, men asjkenazím reknar ris til kitniyyót, som dei avstår frå å eta.   Les meir …

Økokasjrút er læra om kva mat som er lovlig og etisk å eta ut frå både halakhá og ut frå eit breidare hensyn til økologi og berekraftig utvikling. Uttrykket økokasjrút vart først teke i bruk av Renewal-rabbinaren Zalman Schachter-Shalomi.   Les meir …

Ḥaróset (hebr. חֲרֽוֹסֶת ḥă'rōset) er ei blanding av frukt, nøtter, vin eller eddik og eventuelt krydder som blir bruka som ein av dei symbolske matrettene under den jødiske haggadáen på dei to første kveldane av pesaḥ (den jødiske påska). Ḥaróseten symboliserer mørtelen som israelittane bruka under slaveriet i Egypt.   Les meir …

Ei mina de maṣṣá (pl. minas de maṣṣá) er ein sefardisk innbakt maṣṣá-pai med grønsaker eller kjøtt. Til eit kjøttmåltid er det vanleg med lammekjøtt som basis. Ein setám (parve, nøytral) variant er purrefyll. Til mjølkemåltid kan fyllet vera for eksempel spinat og fetaost.   Les meir …

Pescado frito, eller panert fisk frityrsteikt i vegetabilsk olje, er ein matrett med sefardisk opphav. Denne tillagingsmåten gjer at fisken held seg sprø utanpå og saftig inni og med like god smak kald som varm. Pescado frito blir tradisjonelt servert som kald matrett til desayuno på laurdag etter at tefilláen (morgongudstjenesta, inkludert torálesing og musáf) er ferdig.   Les meir …

Keftes de prasa eller fritas de prasa er lappar av prasa (purre) som tradisjonelt blir etne under ḥanukká, rosj hasjaná og pesaḥ av osmanske sefardím og ein del syriske jødar. Keftes de prasa kan vera setám (sjå oppskrift nedanfor), men kan òg vera enten ḥaláb (om ein f.eks. legg til litt feta) eller basár (keftes de prasa i karne, om ein legg til kjøtt).   Les meir …

Portugiesische Kuchen var ein tradisjonell småkaketype blant portugisarjødar i Hamburg. Det er eit av bakverka som går under namnet jødekaker i Skandinavia.   Les meir …

Aroz amariyo (djudeospanyol), arroz amarillo (kastiljansk) eller gul ris er ein tradisjonell matrett, blant sefardím og i generell matkultur frå Sentral-Asia og Indonesia via Middelhavet til Latin-Amerika og Sør-Afrika. For å gjera risen gul blir det vanlegvis brukt enten safran, gurkemeie eller annatto.   Les meir …

---

Populære sider

1. Sjeḥitá (vist g.)
2. Matvarer for pesaḥ (vist g.)
3. Ḥaméṣ (vist g.)
4. Kitniyyót (vist g.)
5. Økokasjrút (vist g.)
6. Matforskrifter for sjabbát (vist g.)
7. Batél barób (vist g.)
8. Cochinilla (vist g.)
9. Løype (vist g.)
10. Matforskrifter for pesaḥ (vist g.)
11. Kasjrút (vist g.)
12. Kasjér (vist g.)
13. Matforskrifter for yom tób (vist g.)
14. Mandelkake (vist g.)
15. Arroz con leche (vist g.)
16. Falafel (vist g.)
17. Etróg (vist g.)
18. Dolmas de kol (vist g.)
19. Sjoḥét (vist g.)
20. Pittá (vist g.)
21. Pescado frito (vist g.)
22. Jødekaker (vist g.)
23. Ḥaróset (vist g.)
24. Ḥammín (vist g.)
25. Vaflar (vist g.)
26. Mufletas (vist g.)
27. Kodrero al horno (vist g.)
28. Riskake (vist g.)
29. Borekas (vist g.)
30. Riskaker (vist g.)
31. Vaflar av sandkakedeig (vist g.)
32. Bimuelos (vist g.)
33. Birkàt hammazón (vist g.)
34. Bacalao (vist g.)
35. Maṣṣá (vist g.)
36. Khboz (vist g.)
37. Keftes de prasa (vist g.)
38. Marór (vist g.)
39. Roskas (vist g.)
40. Ya komimos (vist g.)
41. Portugiesische Kuchen (vist g.)
42. Aroz amariyo (vist g.)
43. Aroz kon tomat (vist g.)
44. Sukat (vist g.)
45. Mina de maṣṣá (vist g.)
46. Boyos (vist g.)
47. Sefardisk mat (vist g.)
48. Pepparkaker (vist g.)
49. Guevos ḥaminados (vist g.)
50. Druer (vist g.)
51. Dolmas (vist g.)