Esnoga.no:Mat og drikke

Frå Esnoga.no

SKRIFTER • SPRÅK • MAT OG DRIKKE • MUSIKK • SJABBÁT • HØGTIDER • ESNOGAS
TORÁ • NEBIÍM • KETUBÍM • Talmúd • Misjné Torá • Sjulḥán ʕarúkh • Meʕám loʕéz • Tefillót
ORTODOKS • MASORTI • PROGRESSIV
SKANDINAVIA • SEFARDIM • ROMANIOTES • ASJKENAZIM • KARAIM • SJOMERIM
portugisarjødar • osmanske sefardím • Maghreb

Mat


Mat og drikke

Bimuelos er populær ḥanukkámat blant sefardím frå Balkan og mange andre plassar. Ordet bimuelo, som òg kan bli skrive bumuelo, birmuelo, bermuelo, burmuelo eller bulema, er djudeospanjol og heng ihop med spansk «buñuelo»; i Tyrkia seier ein òg lokmas, og i Hellas λουκουμαδες (loukoumades).   Les meir …
Waffle DSC00575.jpg
Ei vaffel (fleirtal: vaflar), òg kalla bakels (Odal, Solør, Østerdalen, Budal, Nordmøre og Romsdal) og raffelkaku (Trøndelag), er ei tjukkvorda, oftast noko luftig, pannekake som er steikt i eit jarn med meir eller mindre grovt rutemønster eller anna grovt mønster. Vaflar kan vera rektangulære (typisk for nederlandske og belgiske vaflar), runde (typisk mange plassar i Nord-Amerika) eller runde med underdeling i fire til seks hjarteforma vaflar (typisk for skandinaviske vaflar). Blant portugisarjødar er vaflar tradisjonell ḥanukkámat.   Les meir …
Shehita.jpg
Sjeḥitá (hebr. שְׁחִיטָה [šəḥī'ṭā]), i asjkenaziske samanhengar ofte kalla schächting (gjenom tysk frå jid. שׁעכטן shechtn), vil seie slakting etter jødiske religiøse forskrifter og blir normalt utført av ein spesialutdana sjoḥét. Slaktemåten liknar mykje på dhabiḫa (muslimsk ḥalāl-slakting); og i tillegg har sjeḥitá fellestrekk med det ein finn såvel blant tradisjonelle reindriftssamar som blant tradisjonelle norske bønder og småbrukarar. Det er såleis ein tradisjon med djupe band til skandinavisk kultur heller enn eit framandelement.   Les meir …
Cochineal drawing.jpg
Cochinilla (Dactylopius cocchus) (sp.), òg skreve cochenille (fr.) og koskenille, er ei skjoldlus frå México, Mellom-Amerika og tropiske og subtropiske deler av Sør-Amerika som lever på kaktusar i Opuntia-familien. Kroppen og egga av cochinilla-lusa blir tørka og oppmolne til fargestoffet karmin — ein varig raudfarge som blant anna blir bruka i kunstmåling, tekstilfarging og sminke. Karmin (E120) blir bruka i matproduksjon òg, men sidan råvara er eit insekt, blir karmin generelt rekna som olovlig/oetande i jødedommen og i deler av islām så vel som blant vegetarianarar og veganar. Karmin kan i sjeldne fall gje alvorlige allergiske reaksjonar.   Les meir …
C36940cr mina de massá.jpg
Ei mina de maṣṣá (pl. minas de maṣṣá) er ein sefardisk innbakt maṣṣá-pai med grønsaker eller kjøtt. Til eit kjøttmåltid er det vanleg med lammekjøtt som basis. Ein setám (parve, nøytral) variant er purrefyll. Til mjølkemåltid kan fyllet vera for eksempel spinat og fetaost.   Les meir …
Pescado frito, eller panert fisk frityrsteikt i vegetabilsk olje, er ein matrett med sefardisk opphav. Denne tillagingsmåten gjer at fisken held seg sprø utanpå og saftig inni og med like god smak kald som varm. Pescado frito blir tradisjonelt servert som kald matrett til desayuno på laurdag etter at tefilláen (morgongudstjenesta, inkludert torálesing og musáf) er ferdig.   Les meir …
Roskas (m20240122004143).jpg
Roskas, òg skrive roscas, er tradisjonelle anisbollar i osmansk-sefardisk tradisjon. Deigen er ein søt gjærdeig med egg og tilsett anis. Etter første heving delar du deigen i fire emne per kopp mjøl i deigen. Rull ut kvart emne til ei pølse som du snurrar til ein spiral. Legg tolv roskas per brett på ei bakeplate med bakepapir påstrødd litt semulegryn. Etter heving penslar du dei med egg og strør på sesamfrø. Etterhevast og bakast i varmluftsomn ved ca. 175 °C i 12–15 min. til dei er lyst gyllenbrune. Etast varme eller kalde; for seg sjølv eller med f.eks. fetaost og oliven.   Les meir …
38506 roskas.jpg
Ḥaméṣ er eit halakhisk omgrep for all bearbeidd mat, inkludert mjøl, av dei fem kornslaga som ikkje har vorte steikt/baka som maṣṣá. Dei fem kornslaga er, enkelt sagt, kveite, spelt, vanleg bygg, toradsbygg og rug, og i tillegg alle variantar av og krysningar mellom desse slaga — slik som emmer, einkorn, rugkveite o.a. Alle desse kornslaga har til felles at dei inneheld større eller mindre mengder av gluten som gjer at det går an å laga gjærbakster av dei.   Les meir …
Boyos (20220316 194540).jpg
Boyos (jød.sp., jf. sp. bollos og pt. bolos) er ein type osmansk-sefardisk bakverk som er basert på ein fin gjærdeig marinert i olje og kjevla ut og strekt og bretta fleire gonger. Fyllet kan lagast av for eksempel spinat og ost (boyos de spinaka), aubergin (boyos de berendjena) eller graskar (boyos de kalavasa). Boyos har tradisjonelt særleg vorte laga i İzmir; i dag er dei vanlege å få kjøpt både der og i Israel.   Les meir …
Guevos haminados (m20220415202455).jpg
Guevos ḥaminados (djudeospanyol) eller huevos ḥaminados (kastiljansk) er egg som har vore trekt i mange timar — enten i ḥammín eller for seg sjølv med løkskrell og ofte litt kaffe eller te i vatnet. Guevos ḥaminados er ein klassisk sefardisk matrett for både sjabbát og pesaḥ og kan serverast varme eller kalde.   Les meir …


Populære sider

  1. Sjeḥitá (vist g.)
  2. Matvarer for pesaḥ (vist g.)
  3. Ḥaméṣ (vist g.)
  4. Kitniyyót (vist g.)
  5. Økokasjrút (vist g.)
  6. Matforskrifter for sjabbát (vist g.)
  7. Batél barób (vist g.)
  8. Cochinilla (vist g.)
  9. Løype (vist g.)
  10. Matforskrifter for pesaḥ (vist g.)
  11. Kasjrút (vist g.)
  12. Kasjér (vist g.)
  13. Matforskrifter for yom tób (vist g.)
  14. Mandelkake (vist g.)
  15. Arroz con leche (vist g.)
  16. Falafel (vist g.)
  17. Etróg (vist g.)
  18. Dolmas de kol (vist g.)
  19. Sjoḥét (vist g.)
  20. Pittá (vist g.)
  21. Pescado frito (vist g.)
  22. Jødekaker (vist g.)
  23. Ḥaróset (vist g.)
  24. Ḥammín (vist g.)
  25. Vaflar (vist g.)
  26. Mufletas (vist g.)
  27. Kodrero al horno (vist g.)
  28. Riskake (vist g.)
  29. Borekas (vist g.)
  30. Riskaker (vist g.)
  31. Vaflar av sandkakedeig (vist g.)
  32. Bimuelos (vist g.)
  33. Birkàt hammazón (vist g.)
  34. Bacalao (vist g.)
  35. Maṣṣá (vist g.)
  36. Khboz (vist g.)
  37. Keftes de prasa (vist g.)
  38. Marór (vist g.)
  39. Roskas (vist g.)
  40. Ya komimos (vist g.)
  41. Portugiesische Kuchen (vist g.)
  42. Aroz amariyo (vist g.)
  43. Aroz kon tomat (vist g.)
  44. Sukat (vist g.)
  45. Mina de maṣṣá (vist g.)
  46. Boyos (vist g.)
  47. Sefardisk mat (vist g.)
  48. Pepparkaker (vist g.)
  49. Guevos ḥaminados (vist g.)